เลือกสำนักงานบัญชีอย่างไร: 10 คำถามก่อนจ้าง และค่าบริการ

คำตอบสั้น: สำนักงานบัญชีที่ดีควรบอกได้ชัดว่า ใครเป็นผู้ทำบัญชีที่ลงชื่อในงบของคุณ มีใครตรวจทานงานก่อนยื่น ส่งรายงานอะไรให้ทุกเดือน และถ้ายื่นภาษีผิดเพราะความผิดพลาดของสำนักงาน ใครรับผิดชอบเบี้ยปรับ สิ่งที่ต้องจำคือ แม้จะจ้างคนนอกทำบัญชี กรรมการหรือหุ้นส่วนผู้จัดการยังเป็น “ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชี” ตามกฎหมาย การเลือกจากราคาต่ำสุดอย่างเดียวจึงเสี่ยง

สรุปใน 30 วินาที

• ถามชื่อผู้ทำบัญชีและคุณวุฒิ ตรวจได้ว่าคุณสมบัติตรงกับขนาดกิจการ
• ถามขอบเขตงานเป็นลายลักษณ์อักษร: บันทึกบัญชี ยื่นแบบรายเดือน ปิดงบ ประสานผู้สอบบัญชี
• ถามว่าจะได้รายงานอะไรทุกเดือน ไม่ใช่เห็นตัวเลขปีละครั้ง
• ค่าทำบัญชีขึ้นกับจำนวนเอกสาร จด VAT หรือไม่ จำนวนพนักงาน และสต็อก
• ผู้สอบบัญชีควรเป็นอิสระจากผู้ทำบัญชี

---

ทำไมการเลือกสำนักงานบัญชีจึงสำคัญ

พ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ. 2543 แยกบทบาทไว้ 2 ฝ่าย:

บทบาท	คือใคร	รับผิดชอบอะไร
ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชี	ตัวนิติบุคคล โดยมีกรรมการหรือหุ้นส่วนผู้จัดการเป็นผู้รับผิดชอบ	ให้มีการทำบัญชี ส่งเอกสารครบ ส่งงบการเงินตามกำหนด
ผู้ทำบัญชี	ผู้ที่ลงมือทำบัญชี จะเป็นพนักงานหรือคนนอกก็ได้	ทำบัญชีให้ถูกต้องตามมาตรฐานและหลักฐาน

ถ้าส่งงบช้าหรือบัญชีผิด ค่าปรับตามกฎหมายตกที่นิติบุคคลและกรรมการ ไม่ได้ตกที่สำนักงานบัญชีโดยตรง สัญญาจ้างและคุณภาพของสำนักงานบัญชีจึงเป็นเรื่องของความเสี่ยงของกรรมการเอง

10 คำถามที่ควรถามก่อนจ้าง

1. ใครเป็นผู้ทำบัญชีที่ลงชื่อในงบการเงินของเรา และมีคุณวุฒิอะไร กรมพัฒนาธุรกิจการค้ากำหนดคุณวุฒิผู้ทำบัญชีตามขนาดกิจการ กิจการขนาดเล็ก (ทุนไม่เกิน 5 ล้าน สินทรัพย์ไม่เกิน 30 ล้าน รายได้ไม่เกิน 30 ล้านบาท) ใช้ผู้ทำบัญชีที่จบไม่ต่ำกว่าอนุปริญญาหรือ ปวส. ทางการบัญชีได้ กิจการที่ใหญ่กว่าต้องจบปริญญาตรีทางการบัญชีขึ้นไป
2. ใครตรวจทานงานก่อนยื่นแบบและปิดงบ มีผู้ตรวจที่มีประสบการณ์สูงกว่าผู้ทำบัญชีหรือไม่
3. ขอบเขตงานรายเดือนมีอะไรบ้าง เช่น บันทึกบัญชี ยื่น ภ.ง.ด.1/3/53 ภ.พ.30 ประกันสังคม ทำเงินเดือน
4. ขอบเขตงานรายปีมีอะไรบ้าง ปิดงบ จัดทำ ภ.ง.ด.51/50 ประสานผู้สอบบัญชี เตรียมเอกสารประชุมผู้ถือหุ้น ส่งงบและ บอจ.5
5. จะได้รายงานอะไรทุกเดือน อย่างน้อยควรเห็นงบทดลองหรืองบกำไรขาดทุนรายเดือน และสรุปภาษีที่ยื่น
6. ส่งเอกสารอย่างไร และภายในวันที่เท่าไร ช่องทางส่งเอกสาร วันตัดรอบ และใครตามเอกสารที่ขาด
7. ใช้โปรแกรมบัญชีอะไร และเราเข้าถึงข้อมูลได้ไหม ข้อมูลบัญชีเป็นของบริษัท ควรเข้าดูได้และขอส่งออกได้เมื่อเปลี่ยนสำนักงาน
8. ถ้ายื่นผิดหรือยื่นช้าเพราะความผิดพลาดของสำนักงาน ใครรับผิดชอบเงินเพิ่มและเบี้ยปรับ ควรเขียนไว้ในสัญญา
9. ผู้สอบบัญชีเป็นใคร และเป็นอิสระจากผู้ทำบัญชีหรือไม่ ผู้สอบบัญชีไม่ควรตรวจงบที่ตนทำบัญชีเอง
10. ถ้าเลิกจ้าง จะส่งมอบอะไรคืน สมุดบัญชี เอกสาร ไฟล์ข้อมูล และรหัสเข้าระบบยื่นภาษี

สัญญาณเตือน

• ไม่ระบุชื่อผู้ทำบัญชี หรือเปลี่ยนคนดูแลบ่อยโดยไม่แจ้ง
• ไม่ส่งรายงานรายเดือน เห็นตัวเลขครั้งแรกตอนผู้สอบบัญชีเข้าตรวจ
• เสนอให้ “ทำบัญชีสองชุด” หรือใช้ใบเสร็จที่ไม่มีรายการจริงเพื่อลดภาษี
• ถือรหัสระบบยื่นภาษีของบริษัทไว้คนเดียวและไม่ยอมให้บริษัทรู้
• ราคาต่ำมากจนไม่น่าครอบคลุมงานยื่นแบบรายเดือนและปิดงบ

ค่าทำบัญชีคิดจากอะไร

สำนักงานบัญชีส่วนใหญ่คิดค่าบริการรายเดือนจากปริมาณงานจริง ปัจจัยหลักคือ:

ปัจจัย	ทำไมกระทบค่าบริการ
จำนวนเอกสารต่อเดือน (ใบขาย ใบซื้อ ใบสำคัญจ่าย)	เวลาบันทึกและตรวจเอกสาร
จด VAT หรือไม่	ต้องทำรายงานภาษีซื้อ-ขายและยื่น ภ.พ.30 ทุกเดือน
จำนวนพนักงาน	ภ.ง.ด.1 ประกันสังคม และงานเงินเดือน (ถ้ารวม)
มีสต็อกสินค้า	ต้องคุมต้นทุนและรายงานสินค้าคงเหลือ
ธุรกรรมต่างประเทศ	อัตราแลกเปลี่ยน ภ.พ.36 ภ.ง.ด.54
ความพร้อมของเอกสาร	เอกสารไม่ครบหรือส่งช้าทำให้ใช้เวลามากขึ้น
งานรายปี	ปิดงบและประสานผู้สอบบัญชีบางแห่งคิดแยกจากค่ารายเดือน

ค่าสอบบัญชีเป็นค่าบริการของผู้สอบบัญชี แยกจากค่าทำบัญชี เมื่อเปรียบเทียบราคา ให้เทียบที่ขอบเขตงานเดียวกันเสมอ [ให้ทีม Grinner ตัดสินใจ: จะแสดงราคาเริ่มต้นของ Grinner ในบทความนี้หรือไม่]

เปลี่ยนสำนักงานบัญชีกลางปี ทำได้ไหม

ทำได้ สิ่งที่ต้องขอจากสำนักงานเดิม:

• งบทดลองและสมุดบัญชีแยกประเภทจนถึงเดือนล่าสุดที่ปิด
• แบบภาษีที่ยื่นแล้วทุกเดือนพร้อมใบเสร็จ
• ทะเบียนทรัพย์สินและตารางค่าเสื่อมราคา
• รายละเอียดลูกหนี้ เจ้าหนี้ และสินค้าคงเหลือ
• ไฟล์ข้อมูลจากโปรแกรมบัญชี
• รหัสผู้ใช้ระบบยื่นภาษีและ DBD e-Filing (เปลี่ยนรหัสหลังรับมอบ)

สำนักงานใหม่ควรตรวจยอดยกมาก่อนรับงาน ถ้าพบรายการผิดปกติ ควรแก้ก่อนสิ้นปีเพื่อไม่ให้กระทบความเห็นของผู้สอบบัญชี

คำถามที่พบบ่อย

จ้างพนักงานบัญชีเองดีกว่าจ้างสำนักงานบัญชีไหม

ขึ้นกับปริมาณงาน ธุรกิจที่มีรายการมากพอจะจ้างพนักงานเต็มเวลา มักใช้พนักงานบันทึกรายการประจำวัน แล้วให้สำนักงานบัญชีหรือที่ปรึกษาตรวจทานและปิดงบ ธุรกิจขนาดเล็กมักคุ้มกว่าที่จะจ้างสำนักงานบัญชี

สำนักงานบัญชีกับผู้สอบบัญชีเป็นที่เดียวกันได้ไหม

ผู้สอบบัญชีต้องเป็นอิสระจากกิจการตามประมวลจรรยาบรรณของผู้ประกอบวิชาชีพบัญชี โดยทั่วไปผู้สอบบัญชีจะไม่ตรวจงบที่ตนเป็นผู้ทำบัญชีเอง และต้องไม่มีส่วนได้เสียกับกิจการ ถ้าสำนักงานให้บริการทั้งสองอย่าง ควรถามว่าแยกบุคลากรและการควบคุมคุณภาพอย่างไร

ผู้ทำบัญชีต้องอบรมต่อเนื่องไหม

ต้อง ผู้ทำบัญชีต้องพัฒนาความรู้ต่อเนื่อง (CPD) ตามที่สภาวิชาชีพบัญชีกำหนดทุกปี สามารถขอดูหลักฐานได้

ค่าทำบัญชีหักเป็นค่าใช้จ่ายได้ไหม

ได้ เป็นค่าใช้จ่ายในการดำเนินกิจการ และบริษัทต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายเมื่อจ่ายค่าบริการตามอัตราที่กำหนด

---

คุยกับเราเรื่องงานบัญชีรายเดือน

Grinner มีผู้สอบบัญชีรับอนุญาตดูแลคุณภาพงาน ส่งรายงานรายเดือน และเตือนกำหนดยื่นทุกเดือน ดูบริการรับทำบัญชี หรือขอใบเสนอราคา โดยแจ้งจำนวนเอกสารต่อเดือน จำนวนพนักงาน และสถานะ VAT เพื่อให้เราเสนอขอบเขตงานได้ตรง

บทความที่เกี่ยวข้อง

• ปฏิทินยื่นภาษีรายเดือน: ภ.ง.ด.1/3/53, ภ.พ.30 และประกันสังคม
• ใครต้องสอบบัญชี? CPA กับ TA ต่างกันอย่างไร
• กำหนดส่งงบการเงินประจำปี

---

เกี่ยวกับผู้เขียน ณิชารีย์ ไชยะเดชะ ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) เลขทะเบียน 13248 กรรมการผู้จัดการ บริษัท กรินเนอร์ การบัญชี จำกัด เคยทำงานสายตรวจสอบบัญชีที่ KPMG Thailand และเป็น Country Head of Accounting and RIC ของ Siemens Limited และบริษัทในเครือ จบบัญชีบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

แหล่งอ้างอิง (ตรวจสอบเมื่อ 10 พ.ย. 2569)

1. พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 (ผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชีและผู้ทำบัญชี)
2. ประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เรื่อง กำหนดคุณสมบัติและเงื่อนไขของผู้ทำบัญชี: https://www.dbd.go.th
3. สภาวิชาชีพบัญชี — การพัฒนาความรู้ต่อเนื่องของผู้ทำบัญชี: https://www.tfac.or.th
4. JobsDB, คุณวุฒิผู้ทำบัญชีตามขนาดกิจการ: https://th.jobsdb.com/th/career-advice/article/รับรองคุณภาพสำนักบัญชี

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำสำหรับกรณีเฉพาะ กฎหมายและประกาศอาจเปลี่ยนแปลง โปรดตรวจสอบกับผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจ