TFRS for NPAEs กับ PAEs ต่างกันอย่างไร ใครต้องใช้มาตรฐานไหน

คำตอบสั้น: TFRS for NPAEs คือมาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับ กิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ ซึ่งครอบคลุมบริษัทจำกัดและห้างหุ้นส่วนส่วนใหญ่ในไทย ส่วน TFRS ฉบับเต็ม (สำหรับ PAEs) ใช้กับกิจการที่มีส่วนได้เสียสาธารณะ เช่น บริษัทที่มีหลักทรัพย์ซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ บริษัทมหาชน และสถาบันการเงิน มาตรฐาน NPAEs ฉบับปรับปรุง 2565 ใช้กับรอบบัญชีที่เริ่มตั้งแต่ 1 ม.ค. 2566 กิจการ NPAEs เลือกใช้มาตรฐานฉบับเต็มได้ถ้าต้องการ และกรณีที่พบบ่อยคือ บริษัทย่อยของบริษัทจดทะเบียนที่ต้องส่งตัวเลขตามมาตรฐานฉบับเต็มให้บริษัทแม่

สรุปใน 30 วินาที

• NPAEs = มาตรฐานสำหรับกิจการทั่วไป ง่ายกว่า ใช้ราคาทุนและวิธีที่ไม่ซับซ้อนได้มากกว่า
• PAEs = TFRS ฉบับเต็ม ใช้กับบริษัทจดทะเบียน บริษัทมหาชน สถาบันการเงิน และกิจการอื่นตามที่กำหนด
• NPAEs เลือกใช้ฉบับเต็มได้ แต่เมื่อเลือกแล้วต้องใช้ทั้งชุด
• เหตุผลที่ SME เปลี่ยนเป็นฉบับเต็ม: บริษัทแม่ต้องการ, นักลงทุนต่างชาติ, เตรียมระดมทุน

---

ใครเป็นกิจการที่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (PAEs)

กลุ่ม	ตัวอย่าง
มีตราสารทุนหรือตราสารหนี้ซื้อขายในตลาดสาธารณะ หรืออยู่ระหว่างยื่นขอ	บริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฯ และ mai
ถือทรัพย์สินในฐานะผู้ได้รับความไว้วางใจจากคนกลุ่มใหญ่	ธนาคาร บริษัทเงินทุน บริษัทหลักทรัพย์ บริษัทประกัน
บริษัทมหาชนจำกัด	ตาม พ.ร.บ.บริษัทมหาชนจำกัด
กิจการอื่นตามที่กำหนดในประกาศ

กิจการที่ไม่เข้าข่ายข้างต้นเป็น NPAEs ใช้ TFRS for NPAEs ได้

ความต่างที่กระทบตัวเลขจริง

ตารางนี้สรุปเฉพาะเรื่องที่ SME พบบ่อย ไม่ได้ครอบคลุมทุกเรื่อง

เรื่อง	TFRS for NPAEs	TFRS ฉบับเต็ม (PAEs)
งบที่ต้องจัดทำ	งบแสดงฐานะการเงิน งบกำไรขาดทุน งบการเปลี่ยนแปลงส่วนของเจ้าของ หมายเหตุ (งบกระแสเงินสดไม่บังคับ)	ครบชุด รวมงบกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จและงบกระแสเงินสด
รายได้	หลักการรับรู้รายได้แบบไม่ซับซ้อน	TFRS 15 วิเคราะห์ภาระที่ต้องปฏิบัติตามสัญญาเป็น 5 ขั้น
สัญญาเช่า (ผู้เช่า)	สัญญาเช่าดำเนินงานรับรู้เป็นค่าใช้จ่ายตามงวด	TFRS 16 รับรู้สินทรัพย์สิทธิการใช้และหนี้สินตามสัญญาเช่าแทบทุกสัญญา
เครื่องมือทางการเงิน	ส่วนใหญ่ใช้ราคาทุน	TFRS 9 วัดมูลค่าตามประเภท รวมผลขาดทุนด้านเครดิตที่คาดว่าจะเกิด
ภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี	ไม่บังคับ	ต้องรับรู้ตาม TAS 12
ผลประโยชน์พนักงาน (ค่าชดเชยเกษียณ)	ใช้วิธีประมาณการที่ดีที่สุดแบบง่ายได้	ใช้วิธีคณิตศาสตร์ประกันภัยตาม TAS 19
งบการเงินรวม	ไม่บังคับจัดทำ	ต้องจัดทำเมื่อมีบริษัทย่อย
การด้อยค่าสินทรัพย์	หลักการแบบง่าย	TAS 36 ทดสอบตามหน่วยสินทรัพย์ที่ก่อให้เกิดเงินสด

ฉบับปรับปรุง 2565 เปลี่ยนอะไร

สภาวิชาชีพบัญชีออกประกาศที่ 48/2565 (14 พ.ย. 2565) ให้ใช้ TFRS for NPAEs ฉบับปรับปรุง 2565 กับรอบบัญชีที่เริ่มตั้งแต่ 1 ม.ค. 2566 การปรับปรุงเพิ่มแนวปฏิบัติสำหรับรายการที่ฉบับเดิมไม่ได้ครอบคลุม เช่น เกษตรกรรม อนุพันธ์ การรวมธุรกิจ เงินอุดหนุนจากรัฐบาล การสำรวจและประเมินค่าแหล่งทรัพยากรแร่ และสัญญาสัมปทานบริการ

เมื่อไรควรเปลี่ยนเป็น TFRS ฉบับเต็ม

1. บริษัทแม่เป็นบริษัทจดทะเบียน บริษัทแม่ต้องจัดทำงบการเงินรวมตาม TFRS ฉบับเต็ม บริษัทย่อยจึงต้องส่งตัวเลขตามฉบับเต็ม (มักเป็นรายไตรมาส) แม้งบที่ส่ง DBD ของตัวเองจะใช้ NPAEs ก็ได้
2. มีผู้ถือหุ้นหรือนักลงทุนต่างชาติ ที่ต้องการงบตามมาตรฐานที่เทียบกับ IFRS ได้
3. วางแผนระดมทุนในตลาดทุน งบย้อนหลังที่ใช้ยื่นต้องเป็นมาตรฐานฉบับเต็ม การเปลี่ยนล่วงหน้าหลายปีลดงานปรับย้อนหลังในภายหลัง
4. มีหนี้สินหรือสัญญาเช่าจำนวนมาก และผู้ให้กู้ต้องการเห็นภาระตามสัญญาเช่าในงบ

งานที่ต้องทำเมื่อเปลี่ยนจาก NPAEs เป็น PAEs

• ทำรายการความต่างระหว่างนโยบายบัญชีเดิมกับฉบับเต็ม
• เก็บข้อมูลเพิ่ม เช่น รายละเอียดสัญญาเช่าทุกสัญญา ข้อมูลพนักงานสำหรับคณิตศาสตร์ประกันภัย ผลต่างทางภาษี
• ปรับยอดยกมา ณ วันเริ่มใช้ และจัดทำตัวเลขเปรียบเทียบ
• ปรับผังบัญชีและรายงานรายเดือนให้รองรับข้อมูลใหม่
• วางปฏิทินส่งข้อมูลรายไตรมาส (ถ้าบริษัทแม่ต้องการ)
• คุยกับผู้สอบบัญชีก่อนเริ่ม เพื่อตกลงวิธีปรับยอดยกมาและเอกสารที่ต้องใช้

Grinner เคยแปลงงบจาก NPAEs เป็น PAEs ให้กิจการรายหนึ่งที่ต้องรายงานรายไตรมาสต่อผู้ถือหุ้นที่เป็นบริษัทจดทะเบียน งานลักษณะนี้ใช้เวลามากที่สุดในขั้นเก็บข้อมูลที่ระบบเดิมไม่ได้บันทึกไว้ [ให้ CPA ยืนยัน — ใช้ตัวอย่างแบบไม่ระบุชื่อนี้ได้หรือไม่]

คำถามที่พบบ่อย

บริษัทเล็กใช้ TFRS ฉบับเต็มได้ไหม

ได้ NPAEs เลือกใช้มาตรฐานฉบับเต็มได้ แต่ต้องใช้ทั้งชุด เลือกใช้บางเรื่องไม่ได้ ควรชั่งต้นทุนงานบัญชีที่เพิ่มขึ้นกับประโยชน์ที่ได้

ใช้ NPAEs แล้วเปลี่ยนเป็นฉบับเต็ม แล้วเปลี่ยนกลับได้ไหม

มีเงื่อนไขเรื่องการเปลี่ยนกลับ จึงควรตัดสินใจจากแผนธุรกิจระยะยาว ไม่ใช่รายปี

ห้างหุ้นส่วนจำกัดใช้มาตรฐานอะไร

ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนเป็น NPAEs ใช้ TFRS for NPAEs ได้

มาตรฐานบัญชีกระทบภาษีไหม

ภาษีเงินได้นิติบุคคลคำนวณตามประมวลรัษฎากร ซึ่งมีหลักเกณฑ์ของตัวเอง ความต่างระหว่างกำไรทางบัญชีกับกำไรทางภาษีจึงมีทั้งสองมาตรฐาน แต่ใน TFRS ฉบับเต็มต้องรับรู้ภาษีเงินได้รอการตัดบัญชีสำหรับความต่างชั่วคราว

---

ให้ทีม CPA ประเมินว่าควรใช้มาตรฐานไหน

ทีม Grinner จัดทำงบการเงินทั้งตาม TFRS for NPAEs และ TFRS ฉบับเต็ม และช่วยวางแผนการเปลี่ยนมาตรฐาน ดูบริการงบการเงินและภาษี หรือนัดคุยกับ CPA

บทความที่เกี่ยวข้อง

• กำหนดส่งงบการเงินประจำปี
• งบได้ความเห็นมีเงื่อนไขหรือไม่แสดงความเห็น แก้อย่างไร
• ใครต้องสอบบัญชี? CPA กับ TA ต่างกันอย่างไร

---

เกี่ยวกับผู้เขียน ณิชารีย์ ไชยะเดชะ ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) เลขทะเบียน 13248 กรรมการผู้จัดการ บริษัท กรินเนอร์ การบัญชี จำกัด เคยทำงานสายตรวจสอบบัญชีที่ KPMG Thailand และเป็น Country Head of Accounting and RIC ของ Siemens Limited และบริษัทในเครือ จบบัญชีบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

แหล่งอ้างอิง (ตรวจสอบเมื่อ 10 พ.ย. 2569)

1. สภาวิชาชีพบัญชี — มาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (ฉบับปรับปรุง 2565) และประกาศสภาวิชาชีพบัญชีที่ 48/2565: https://www.tfac.or.th
2. RSM Thailand, “Thai Financial Reporting Standard for Non-Publicly Accountable Entities (Revised 2022)”: https://www.rsm.global/thailand/insights/thai-financial-reporting-standard-non-publicly-accountable-entities-revised-2022
3. กรมสรรพากร — สรุปมาตรฐาน TFRS for NPAEs: https://rd.go.th/43474.html
4. FlowAccount, ส่วนประกอบของงบการเงินตาม TFRS for NPAEs: https://flowaccount.com/blog/financial-statement-components/

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำสำหรับกรณีเฉพาะ กฎหมายและประกาศอาจเปลี่ยนแปลง โปรดตรวจสอบกับผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจ